پاورپوینت فیزیولوژی کلیه و تشکیل ادرار

ساختار آناتومیک و عملکرد کلیه

واحد عملکردی کلیه: نفرون

کلیه‌ها اندام‌های حیاتی در سیستم ادراری هستند که وظیفه تصفیه خون و حفظ هموستاز را بر عهده دارند. هر کلیه حدود یک میلیون نفرون دارد که واحدهای اصلی عملکردی محسوب می‌شوند. نفرون شامل گلومرول، کپسول بومن، لوله پیچیده نزدیک، قوس هنله، لوله پیچیده دور و مجرای جمع‌کننده است. خون از طریق شریان کلیوی وارد کلیه می‌شود و پس از تصفیه، از طریق سیاهرگ کلیوی خارج می‌شود.

فیلتراسیون گلومرولی

فشارهای موثر در فیلتراسیون

فیلتراسیون در گلومرول تحت تأثیر فشار هیدرواستاتیک خون، فشار کلوئیدی اسمزی و فشار کپسول بومن انجام می‌شود. فشار فیلتراسیون خالص حدود ۱۰ میلی‌متر جیوه است که باعث تولید روزانه حدود ۱۸۰ لیتر فیلتره می‌شود. غشای فیلتراسیون شامل سه لایه اندوتلیوم، غشای پایه و پودوسیت‌ها است که مولکول‌های بزرگ مانند پروتئین‌ها را عبور نمی‌دهند.

بازجذب و ترشح لوله‌ای

بازجذب سدیم و آب

حدود ۹۹٪ از فیلتره در لوله‌های کلیوی بازجذب می‌شود. در لوله پیچیده نزدیک، سدیم، گلوکز، اسیدهای آمینه و آب به طور فعال بازجذب می‌شوند. در قوس هنله، سیستم ضدجریان غلظت ادرار را تنظیم می‌کند. در لوله پیچیده دور، هورمون آلدوسترون بر بازجذب سدیم و ترشح پتاسیم تأثیر می‌گذارد. هورمون ADH نفوذپذیری مجاری جمع‌کننده را به آب افزایش می‌دهد.

تنظیم حجم و ترکیب ادرار

نقش هورمون‌ها در تنظیم

سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون فشار خون و حجم ادرار را کنترل می‌کند. رنین از سلول‌های juxtaglomerular ترشح می‌شود و آنژیوتانسین II باعث انقباض عروق و تحریک آلدوسترون می‌شود. هورمون ANP از دهلیز قلب ترشح می‌شود و دفع سدیم و آب را افزایش می‌دهد. همچنین pH خون با ترشح یون هیدروژن و بازجذب بیکربنات تنظیم می‌شود.

تشکیل ادرار نهایی

غلظت و رقیق‌سازی ادرار

ادرار نهایی پس از عبور از مجاری جمع‌کننده به لگنچه کلیه می‌رسد. مکانیسم ضدجریان در قوس هنله و مجاری جمع‌کننده غلظت ادرار را تا ۱۲۰۰ میلی‌اسمول بر کیلوگرم افزایش می‌دهد. در صورت کمبود آب، ADH ترشح می‌شود و ادرار غلیظ می‌شود. برعکس، در مصرف زیاد آب، ادرار رقیق تولید می‌شود. این فرآیندها برای حفظ تعادل الکترولیت‌ها و دفع مواد زائد ضروری هستند.